Cuối tháng, C&B của một nhà máy nhận câu hỏi quen thuộc từ công nhân: “Em làm thêm giờ nhiều, tiền tăng ca có bị trừ thuế không?”. Trước đây câu trả lời khá rắc rối vì chỉ một phần tiền làm thêm giờ được miễn thuế. Từ kỳ tính thuế 2026, quy định đã thay đổi. Bài viết này giải thích tiền làm thêm giờ có chịu thuế TNCN không, khác gì quy định cũ và C&B cần làm gì. Lưu ý: nội dung dựa trên các nguồn tổng hợp về Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15; bạn nên đối chiếu văn bản gốc và hướng dẫn của cơ quan thuế trước khi áp dụng.
Trả lời ngắn
Theo các nguồn tổng hợp về Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15, tiền lương làm việc ban đêm, làm thêm giờ và tiền lương, tiền công trả cho những ngày không nghỉ phép theo quy định của pháp luật thuộc nhóm thu nhập được miễn thuế. Với cá nhân cư trú, quy định này áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026. Tài liệu tham khảo còn nêu thời điểm áp dụng riêng cho cá nhân không cư trú, nên cần kiểm tra kỹ nếu doanh nghiệp có lao động thuộc diện này.
Quy định trước đây khác thế nào?
Trước năm 2026, chỉ phần chênh lệch giữa tiền lương làm thêm giờ, làm đêm với tiền lương làm việc trong giờ bình thường mới được miễn thuế; phần bằng mức lương giờ thông thường vẫn tính vào thu nhập chịu thuế. Từ kỳ tính thuế 2026, các nguồn tổng hợp cho biết khoản tiền làm thêm giờ, làm đêm trả theo quy định pháp luật được miễn toàn bộ, không còn tách phần chênh lệch.
Ví dụ minh họa
Các con số dưới đây chỉ để minh họa cách tính, không phải mức lương thực tế. Giả sử lương một giờ làm việc bình thường là 30.000 đồng, người lao động làm thêm 3 giờ vào ngày thường và được trả 150% (mức tối thiểu theo Bộ luật Lao động cho làm thêm giờ ngày thường).
| Cách tính | Tiền làm thêm giờ | Phần được miễn | Phần chịu thuế |
|---|---|---|---|
| Quy định cũ (trước 2026) | 3 × 30.000 × 150% = 135.000 | 135.000 − (3 × 30.000) = 45.000 | 90.000 |
| Quy định từ kỳ tính thuế 2026 (theo nguồn tổng hợp) | 135.000 | 135.000 | 0 |
Điều kiện “theo quy định của pháp luật” nghĩa là gì?
Việc miễn thuế gắn với khoản trả theo quy định của pháp luật, tức là làm thêm giờ, làm đêm được xác định và trả lương theo Bộ luật Lao động. Vì vậy doanh nghiệp cần: xác định đúng giờ làm thêm và giờ làm đêm, trả đúng mức tối thiểu theo quy định, và có chứng từ chứng minh. Trường hợp trả cao hơn mức pháp luật quy định hoặc các khoản không phải lương làm thêm giờ (ví dụ thưởng, hỗ trợ) cần được xác định theo hướng dẫn cụ thể; nên hỏi cơ quan thuế hoặc tham khảo văn bản hướng dẫn hiện hành. Cách tính lương làm thêm giờ xem cách tính lương tăng ca mới nhất 2026.
C&B cần làm gì?
- Cập nhật cách tách thu nhập: tách rõ tiền làm thêm giờ, làm đêm thành khoản riêng trong bảng lương để xác định phần miễn thuế.
- Kiểm tra cấu hình phần mềm tính lương: nếu hệ thống vẫn áp cách tính “chỉ miễn phần chênh lệch”, cần điều chỉnh từ kỳ tính thuế 2026.
- Giữ chứng từ: bảng chấm công làm thêm giờ, phê duyệt làm thêm giờ, bảng lương chi tiết.
- Thông báo cho người lao động để họ hiểu thay đổi khi thấy thuế khấu trừ giảm.
- Rà soát kê khai và quyết toán: bảo đảm khoản miễn thuế được phản ánh đúng. Xem mức thuế thu nhập cá nhân 2026 và khấu trừ thuế TNCN là gì.
Tổng quan về thuế thu nhập cá nhân trong tiền lương xem tại hướng dẫn chi tiết cách tính thuế thu nhập cá nhân.
Góc nhìn theo vai trò
Góc nhìn của Chuyên viên C&B/Kế toán tiền lương
C&B chịu trách nhiệm khấu trừ đúng. Rủi ro lớn nhất là hệ thống lương chưa cập nhật, dẫn đến khấu trừ thừa hoặc sai và phải điều chỉnh khi quyết toán.
Góc nhìn của Trưởng phòng Nhân sự/HR
HR cần giải thích cho công nhân rõ ràng và bảo đảm việc làm thêm giờ được ghi nhận, phê duyệt đúng quy trình, vì đây là điều kiện để khoản thu nhập được miễn thuế.
Góc nhìn của Chủ doanh nghiệp/CEO
CEO quan tâm tuân thủ và chi phí. Thay đổi này giúp thu nhập thực nhận của người làm thêm giờ cao hơn nhưng doanh nghiệp phải bảo đảm hồ sơ để tránh rủi ro khi kiểm tra.
Góc nhìn của Người lao động/công nhân
Công nhân làm ca đêm và tăng ca thường xuyên sẽ thấy thuế khấu trừ giảm. Họ cần được giải thích để hiểu vì sao phiếu lương thay đổi.
Câu hỏi thường gặp
Tiền ăn ca, phụ cấp có được miễn thuế theo quy định này không?
Không. Quy định nói về tiền lương làm thêm giờ, làm đêm và ngày không nghỉ phép; các khoản khác được xác định theo quy định riêng.
Quy định áp dụng cho lương tháng nào?
Các nguồn tổng hợp cho biết áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026; cần đối chiếu cách xác định thời điểm chi trả với văn bản hướng dẫn.
Người lao động nước ngoài hoặc không cư trú thì sao?
Có thể có thời điểm áp dụng khác; doanh nghiệp nên kiểm tra văn bản gốc và hướng dẫn cho từng đối tượng.
Có cần thay đổi bảng chấm công không?
Cần bảo đảm ghi nhận riêng giờ làm thêm và giờ làm đêm để xác định đúng khoản miễn thuế.
Kết luận
Từ kỳ tính thuế 2026, theo các nguồn tổng hợp về Luật Thuế TNCN số 109/2025/QH15, tiền lương làm thêm giờ và làm đêm trả theo quy định pháp luật được miễn thuế, thay vì chỉ miễn phần chênh lệch như trước. C&B nên tách riêng khoản này trong bảng lương, cập nhật hệ thống, giữ chứng từ và đối chiếu văn bản gốc khi áp dụng.