Mỗi kỳ quyết toán thuế đầu năm, phòng Nhân sự – Tiền lương (C&B) luôn là nơi nhận nhiều câu hỏi nhất từ người lao động: “Tại sao lương thực nhận tháng này thấp hơn?”, “Đăng ký thêm người phụ thuộc thì được giảm bao nhiêu?”, “Cuối năm có phải nộp thêm thuế không?”. Với những thay đổi có hiệu lực từ kỳ tính thuế năm 2026 – mức giảm trừ gia cảnh tăng, biểu thuế lũy tiến rút từ 7 bậc xuống còn 5 bậc – việc nắm chính xác mức thuế thu nhập cá nhân 2026 không còn là kiến thức tham khảo mà là yêu cầu bắt buộc với bất kỳ ai phụ trách tính lương, khấu trừ thuế hay tư vấn quyết toán cho nhân viên.
Với chủ doanh nghiệp và giám đốc, đây cũng là con số ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí nhân sự và khả năng giữ chân người lao động, vì thu nhập “thực nhận” sau thuế mới là điều nhân viên quan tâm. Bài viết này tổng hợp đầy đủ biểu thuế, mức giảm trừ gia cảnh áp dụng từ 2026, ví dụ tính toán cụ thể và những lưu ý quan trọng để đội ngũ C&B triển khai đúng ngay từ kỳ lương đầu tiên của năm.
Ai phải nộp thuế TNCN và những khoản thu nhập nào chịu thuế/miễn thuế
Đối tượng nộp thuế TNCN với thu nhập từ tiền lương, tiền công là cá nhân cư trú tại Việt Nam (có mặt từ 183 ngày trở lên trong năm hoặc có nơi ở thường xuyên) và cá nhân không cư trú có phát sinh thu nhập tại Việt Nam. Về cơ bản, thu nhập chịu thuế bao gồm lương, thưởng, phụ cấp, hoa hồng và các khoản lợi ích bằng tiền hoặc hiện vật gắn với công việc, sau khi trừ đi các khoản bảo hiểm bắt buộc (BHXH, BHYT, BHTN) và các khoản giảm trừ theo quy định.
Một số khoản thu nhập được miễn thuế hoặc không tính vào thu nhập chịu thuế phổ biến trong doanh nghiệp: tiền ăn giữa ca theo mức quy định, phụ cấp điện thoại/trang phục theo định mức, tiền thuê nhà (phần không vượt 15% tổng thu nhập chịu thuế), một số khoản phúc lợi tập thể… Đáng chú ý, từ kỳ tính thuế năm 2026, theo Luật Thuế TNCN 2025 (Luật số 109/2025/QH15), tiền lương làm thêm giờ, tiền lương làm việc ban đêm và tiền lương/tiền công trả cho những ngày chưa nghỉ phép năm được đưa vào nhóm thu nhập miễn thuế đối với cá nhân cư trú – thay vì chỉ miễn phần chênh lệch trả cao hơn giờ làm việc bình thường như quy định cũ. Đây là điểm phần mềm tính lương và bảng lương cần tách riêng thành các khoản mục (earning code) để đánh dấu miễn thuế, tránh cộng nhầm vào thu nhập chịu thuế khi khấu trừ hằng tháng.
Biểu thuế lũy tiến từng phần và mức giảm trừ gia cảnh 2026
Từ kỳ tính thuế năm 2026 (áp dụng từ 01/01/2026), biểu thuế lũy tiến từng phần đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công được rút gọn từ 7 bậc xuống còn 5 bậc, đồng thời nới rộng khoảng cách thu nhập giữa các bậc:
| Bậc | Thu nhập tính thuế/tháng | Thuế suất |
|---|---|---|
| 1 | Đến 10 triệu đồng | 5% |
| 2 | Trên 10 triệu đến 30 triệu đồng | 10% |
| 3 | Trên 30 triệu đến 60 triệu đồng | 20% |
| 4 | Trên 60 triệu đến 100 triệu đồng | 30% |
| 5 | Trên 100 triệu đồng | 35% |
Đây là biểu thuế lũy tiến từng phần: phần thu nhập nằm trong bậc nào chỉ chịu thuế suất của bậc đó, không phải áp một mức thuế suất duy nhất cho toàn bộ thu nhập.
Song song đó, mức giảm trừ gia cảnh cũng được điều chỉnh tăng theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026:
| Khoản giảm trừ | Mức áp dụng đến hết kỳ tính thuế 2025 | Mức áp dụng từ kỳ tính thuế 2026 |
|---|---|---|
| Cho bản thân người nộp thuế | 11 triệu đồng/tháng (132 triệu đồng/năm) | 15,5 triệu đồng/tháng (186 triệu đồng/năm) |
| Cho mỗi người phụ thuộc | 4,4 triệu đồng/tháng | 6,2 triệu đồng/tháng |
Ghi chú: đây là mức giảm trừ hiện hành theo quy định mới nhất tại thời điểm bài viết được cập nhật (Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15, hiệu lực từ 01/01/2026). Nếu Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành nghị quyết điều chỉnh mới trong năm, mức giảm trừ sẽ được cập nhật theo văn bản mới nhất.
Ví dụ minh họa cách tính thuế TNCN 2026
Giả sử chị H là nhân viên có lương gộp 50.000.000 đồng/tháng, đăng ký giảm trừ cho 2 người phụ thuộc hợp lệ. Cách tính thuế TNCN phải khấu trừ trong tháng như sau:
- Bước 1 – Trừ bảo hiểm bắt buộc (giả định mức đóng BHXH 8% + BHYT 1,5% + BHTN 1% = 10,5% trên lương đóng bảo hiểm, tương đương lương gộp trong ví dụ này):
50.000.000 × 10,5% = 5.250.000 đồng
Thu nhập trước giảm trừ = 50.000.000 – 5.250.000 = 44.750.000 đồng - Bước 2 – Trừ các khoản giảm trừ gia cảnh:
Giảm trừ bản thân: 15.500.000 đồng
Giảm trừ 2 người phụ thuộc: 2 × 6.200.000 = 12.400.000 đồng
Tổng giảm trừ = 27.900.000 đồng - Bước 3 – Thu nhập tính thuế:
44.750.000 – 27.900.000 = 16.850.000 đồng - Bước 4 – Tính thuế theo biểu lũy tiến từng phần:
Bậc 1 (đến 10 triệu): 10.000.000 × 5% = 500.000 đồng
Bậc 2 (phần trên 10 triệu đến 16.850.000): 6.850.000 × 10% = 685.000 đồng
Tổng thuế TNCN phải nộp = 500.000 + 685.000 = 1.185.000 đồng/tháng
Như vậy, chị H thực nhận 50.000.000 – 5.250.000 (bảo hiểm) – 1.185.000 (thuế TNCN) = 43.565.000 đồng (chưa tính các khoản khấu trừ khác nếu có). Đây là cách tính khấu trừ tạm thời hằng tháng; đến kỳ quyết toán thuế cuối năm, số thuế thực tế phải nộp sẽ được tính lại trên tổng thu nhập cả năm và có thể phát sinh nộp thêm hoặc được hoàn thuế.
Những thay đổi đáng chú ý của thuế TNCN 2026
So với các kỳ tính thuế 2020–2025, thuế TNCN từ kỳ tính thuế 2026 có ba thay đổi lớn nhất mà bộ phận C&B cần cập nhật ngay vào phần mềm tính lương:
- Tăng mức giảm trừ gia cảnh: giảm trừ bản thân tăng từ 11 lên 15,5 triệu đồng/tháng, giảm trừ người phụ thuộc tăng từ 4,4 lên 6,2 triệu đồng/tháng – giúp phần lớn người lao động có thu nhập trung bình giảm đáng kể số thuế phải nộp so với trước.
- Rút gọn biểu thuế lũy tiến từ 7 bậc xuống 5 bậc và nới rộng khoảng cách thu nhập giữa các bậc, giúp việc tính toán đơn giản hơn và giảm áp lực thuế ở các mức thu nhập trung bình – khá.
- Miễn thuế 100% tiền lương làm thêm giờ, làm việc ban đêm và tiền lương những ngày chưa nghỉ phép đối với cá nhân cư trú, thay vì chỉ miễn phần chênh lệch trả cao hơn như quy định cũ tại Thông tư 111/2013/TT-BTC. Với các doanh nghiệp sản xuất có khối lượng công nhân làm thêm giờ lớn, đây là thay đổi tác động trực tiếp đến số thuế khấu trừ hằng tháng và cần tách riêng khoản OT thành một dòng lương (earning code) đánh dấu miễn thuế trên phần mềm.
Một lưu ý quan trọng khác: tuy Luật Thuế TNCN 2025 (Luật số 109/2025/QH15) có hiệu lực thi hành chung từ 01/07/2026, nhưng riêng các quy định liên quan đến thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú (biểu thuế 5 bậc, mức giảm trừ mới, miễn thuế OT) đã được áp dụng ngay từ kỳ tính thuế năm 2026, tức từ 01/01/2026. Với lương của kỳ tháng 12/2025 nhưng chi trả vào tháng 01/2026, kỳ tính thuế được xác định theo thời điểm chi trả thực tế – tức tính theo quy định mới của năm 2026.
Câu hỏi thường gặp
1. Mức giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc năm 2026 là bao nhiêu?
Từ kỳ tính thuế năm 2026, mức giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc là 6,2 triệu đồng/tháng, tăng so với mức 4,4 triệu đồng/tháng áp dụng các kỳ tính thuế trước đó.
2. Khi nào phải quyết toán thuế TNCN?
Cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công thường ủy quyền cho doanh nghiệp quyết toán thay nếu chỉ có một nguồn thu nhập duy nhất và đáp ứng điều kiện ủy quyền. Doanh nghiệp thực hiện quyết toán thuế năm và nộp hồ sơ quyết toán trong thời hạn theo quy định của cơ quan thuế (thường là cuối quý 1 năm sau). Trường hợp có từ hai nguồn thu nhập trở lên, cá nhân cần tự quyết toán trực tiếp với cơ quan thuế.
3. Đăng ký người phụ thuộc như thế nào để được giảm trừ?
Người lao động cần nộp hồ sơ đăng ký người phụ thuộc (mẫu 07/ĐK-NPT-TNCN hoặc mẫu tương ứng hiện hành) kèm giấy tờ chứng minh quan hệ (giấy khai sinh, sổ hộ khẩu…) và thu nhập của người phụ thuộc (nếu trong độ tuổi lao động) cho bộ phận nhân sự/kế toán để tổng hợp gửi cơ quan thuế. Việc đăng ký nên hoàn tất càng sớm càng tốt trong năm để được tính giảm trừ ngay từ các kỳ lương tiếp theo, tránh dồn vào cuối năm gây thiếu hụt khấu trừ.
4. Thu nhập bao nhiêu thì không phải nộp thuế TNCN?
Với người lao động độc thân (không có người phụ thuộc), nếu thu nhập sau khi trừ bảo hiểm bắt buộc không vượt quá mức giảm trừ bản thân 15,5 triệu đồng/tháng thì chưa phát sinh thuế TNCN phải nộp. Mức này sẽ tăng thêm tương ứng với số người phụ thuộc được đăng ký giảm trừ.
5. Tiền làm thêm giờ (OT) có bị tính thuế TNCN năm 2026 không?
Không. Từ kỳ tính thuế năm 2026, toàn bộ tiền lương làm thêm giờ, làm việc ban đêm của cá nhân cư trú được miễn thuế TNCN hoàn toàn, không chỉ phần chênh lệch trả cao hơn giờ làm việc bình thường như quy định áp dụng trước 01/01/2026.
Bài viết liên quan
Tài liệu nhân sự miễn phí
Nhận trọn bộ tài liệu quản trị nhân sự cho doanh nghiệp sản xuất
Đăng ký để nhận các biểu mẫu, checklist và tài liệu hướng dẫn quản lý nhân sự – tiền lương, giúp đội ngũ C&B áp dụng đúng quy định mới ngay từ kỳ lương tiếp theo.