Sáu cách đặt mục tiêu, đo lường và phản hồi giúp hiệu suất rõ ràng và công bằng. Bấm vào từng ô để lật và xem giải thích.
Ba cách biến mục tiêu thành thứ có thể đo và theo dõi.
Đặt một mục tiêu định tính và vài kết quả đo được để kiểm chứng.
Là gì
OKR (Objectives and Key Results) là phương pháp đặt mục tiêu được Andy Grove áp dụng tại Intel, và được John Doerr giới thiệu rộng rãi trong sách Measure What Matters (2018). Objective trả lời “muốn đạt điều gì”, Key Results trả lời “làm sao biết đã đạt”.
Cách làm
- Chọn 2 đến 4 mục tiêu cho một quý.
- Mỗi mục tiêu có 2 đến 4 kết quả đo được bằng số.
- Rà soát điểm đạt định kỳ, không chỉ cuối quý.
Lưu ý
OKR không thay thế đánh giá cá nhân. Đừng gắn lương trực tiếp với điểm OKR, vì người ta sẽ đặt mục tiêu dễ đạt.
Mục tiêu cụ thể, đo được, khả thi, liên quan và có thời hạn.
Là gì
Nguyên tắc SMART (Specific, Measurable, Achievable, Relevant, Time-bound) được George T. Doran đề xuất năm 1981 trên tạp chí Management Review. Nguyên tắc giúp biến một mong muốn chung chung thành mục tiêu có thể kiểm tra.
Cách làm
- Thay “cải thiện chất lượng” bằng “giảm lỗi đóng gói từ 3% xuống 2% trong quý”.
- Kiểm tra mục tiêu có nằm trong quyền kiểm soát của người được giao.
- Ghi rõ ngày hoàn thành.
Lưu ý
SMART là bộ lọc cho một mục tiêu, không phải hệ thống quản lý. Kết hợp với OKR hoặc KPI khi cần theo dõi nhiều việc.
KPI là chỉ số đo kết quả; BSC nhìn hiệu suất qua bốn góc độ.
Là gì
Thẻ điểm cân bằng (Balanced Scorecard) do Robert Kaplan và David Norton giới thiệu trên Harvard Business Review năm 1992. BSC nhìn hiệu suất qua bốn góc: tài chính, khách hàng, quy trình nội bộ và học hỏi – phát triển. KPI là các chỉ số cụ thể gắn với từng góc.
Cách làm
- Chọn 1 đến 3 KPI cho mỗi góc, không chọn quá nhiều.
- Với mỗi KPI, ghi định nghĩa, cách đo và người chịu trách nhiệm.
- Xem lại KPI mỗi quý, bỏ chỉ số không còn dẫn tới quyết định.
Lưu ý
Quá nhiều KPI làm loãng sự chú ý. Ưu tiên ít chỉ số nhưng phản ánh đúng mục tiêu.
Ba cách đánh giá và phát triển hiệu suất theo thời gian.
Góp ý từ cấp trên, đồng nghiệp, cấp dưới và chính bản thân người được đánh giá.
Là gì
Đánh giá 360 độ tổng hợp nhận xét từ nhiều phía xung quanh một người, giúp thấy điểm mù mà đánh giá một chiều bỏ sót. Hình thức này thường dùng để phát triển năng lực hơn là để chấm điểm thưởng phạt.
Cách làm
- Chọn 8 đến 12 câu hỏi về hành vi cụ thể, không hỏi cảm tính; có thể bắt đầu từ biểu mẫu đánh giá nhân viên.
- Bảo đảm ẩn danh cho người góp ý, tối thiểu 3 người mỗi nhóm.
- Người được đánh giá chọn 1 hoặc 2 điều cần cải thiện, có người hỗ trợ.
Lưu ý
Nếu không có kế hoạch phát triển sau đánh giá, nhân viên sẽ coi đây là hình thức. Hãy hẹn ngày xem lại kết quả.
Lập kế hoạch, thực hiện, kiểm tra và điều chỉnh theo vòng lặp.
Là gì
Vòng PDCA (Plan – Do – Check – Act) được Walter Shewhart đề xuất và W. Edwards Deming phổ biến. Đây là vòng lặp cải tiến liên tục, áp dụng được cho cả việc đặt mục tiêu cá nhân lẫn quy trình của bộ phận.
Cách làm
- Plan: đặt mục tiêu và cách đo.
- Do: làm thử trong phạm vi nhỏ.
- Check và Act: so kết quả với mục tiêu, giữ cách làm tốt, sửa cách làm chưa hiệu quả.
Lưu ý
Vòng PDCA chỉ có tác dụng khi có bước Check thật sự. Bỏ bước này thì chỉ là làm theo kế hoạch cũ.
Cuộc trò chuyện ngắn, đều đặn giữa quản lý và nhân viên về tiến độ và khó khăn.
Là gì
Trao đổi 1-1 định kỳ là cơ hội để quản lý và nhân viên xem tiến độ, gỡ vướng và đưa phản hồi kịp thời. Đây là cách thực hành phổ biến trong nhiều tổ chức, không gắn với một mô hình lý thuyết cụ thể.
Cách làm
- Đặt lịch cố định, ví dụ 30 phút mỗi tuần hoặc mỗi hai tuần.
- Hỏi về tiến độ, khó khăn và điều cần hỗ trợ, không chỉ báo cáo kết quả.
- Ghi 1 đến 2 việc cần làm đến lần sau.
Lưu ý
Buổi 1-1 hay bị hủy. Nếu hủy liên tục, nhân viên sẽ hiểu đó là dấu hiệu việc họ không quan trọng.
Ba nhóm khái niệm nền tảng của quản lý hiệu suất.
- KPI: chỉ số đo lường kết quả công việc
- OKR: mục tiêu và kết quả then chốt
- SMART: mục tiêu cụ thể, đo được, khả thi, liên quan, có thời hạn
- Cascading: phân rã mục tiêu từ công ty xuống cá nhân
- Check-in: trao đổi định kỳ giữa quản lý và nhân viên
- Đánh giá giữa kỳ và cuối kỳ
- Phản hồi 360 độ: nhiều nguồn đánh giá
- Calibration: hiệu chỉnh kết quả giữa các bộ phận
- Xếp loại: phân bậc kết quả theo thang điểm
- Kế hoạch phát triển cá nhân
- PIP: kế hoạch cải thiện hiệu suất
- Thưởng theo hiệu suất
- Nhân sự kế thừa (succession)
- Ghi nhận và khen thưởng
Sáu quy trình của một chu kỳ quản lý hiệu suất.
Để làm gì: mỗi người biết rõ mình cần đạt gì và công việc của mình đóng góp ra sao.
Các bước thực hiện
- Bước 1 - Truyền đạt chiến lược. Lãnh đạo công bố mục tiêu năm.
- Bước 2 - Phân rã mục tiêu. Từ công ty xuống phòng ban, cá nhân.
- Bước 3 - Thống nhất với nhân viên. Mục tiêu theo chuẩn SMART.
- Bước 4 - Ghi nhận bằng văn bản. Có chữ ký xác nhận hai bên.
Để làm gì: phát hiện sớm khó khăn, điều chỉnh kịp thời thay vì chờ cuối kỳ.
Các bước thực hiện
- Bước 1 - Lên lịch check-in. Hằng tuần hoặc hằng tháng.
- Bước 2 - Rà tiến độ. So sánh kết quả với mục tiêu.
- Bước 3 - Hỗ trợ. Gỡ vướng mắc và bổ sung nguồn lực.
- Bước 4 - Ghi nhận. Lưu lại nội dung trao đổi.
Để làm gì: chốt kết quả khách quan, làm căn cứ cho thưởng, phát triển và quyết định nhân sự.
Các bước thực hiện
- Bước 1 - Nhân viên tự đánh giá. Dựa trên mục tiêu đã thống nhất.
- Bước 2 - Quản lý đánh giá. Có dẫn chứng cụ thể.
- Bước 3 - Trao đổi kết quả. Buổi gặp trực tiếp một đối một.
- Bước 4 - Chốt điểm. Hai bên xác nhận.
Để làm gì: bảo đảm công bằng giữa các bộ phận, tránh quản lý chấm quá rộng hoặc quá chặt.
Các bước thực hiện
- Bước 1 - Tổng hợp kết quả. Theo phòng ban.
- Bước 2 - Họp calibration. Lãnh đạo và HR rà phân bố.
- Bước 3 - Điều chỉnh có lý do. Ghi nhận cơ sở thay đổi.
- Bước 4 - Phê duyệt kết quả cuối.
Để làm gì: biến kết quả đánh giá thành hành động cụ thể cho từng người.
Các bước thực hiện
- Bước 1 - Phản hồi kết quả. Nêu điểm mạnh và điểm cần cải thiện.
- Bước 2 - Áp dụng thưởng. Theo chính sách đã công bố.
- Bước 3 - Lập kế hoạch phát triển. Đào tạo, kèm cặp.
- Bước 4 - Ghi nhận thành tích. Công khai khi phù hợp.
Để làm gì: hỗ trợ người chưa đạt yêu cầu cải thiện trong khung thời gian rõ ràng và công bằng.
Các bước thực hiện
- Bước 1 - Xác định vấn đề. Dựa trên dữ liệu cụ thể.
- Bước 2 - Lập kế hoạch cải thiện. Mục tiêu, thời hạn, hỗ trợ.
- Bước 3 - Theo dõi sát. Gặp định kỳ và ghi nhận.
- Bước 4 - Kết luận. Đạt yêu cầu hoặc xử lý theo quy định.
Phân theo từng cấp và đặc thù mô hình.
- Biểu mẫu phức tạp, nộp trễ hạn
- Chỉ số không đo được hoặc thiếu dữ liệu
- Chạy hình thức, chỉ làm vào cuối kỳ
- Lưu trữ kết quả rời rạc
- Chấm điểm cảm tính hoặc chấm dồn về mức trung bình
- Né tránh phản hồi khó
- Không check-in trong năm
- Mục tiêu giao không rõ ràng
- Mục tiêu công ty thay đổi liên tục
- Kết quả đánh giá không gắn với thưởng và thăng tiến
- Không làm gương trong việc phản hồi
- Thiếu kiên trì xây văn hóa hiệu suất
- Không biết mình được đánh giá dựa trên điều gì
- Bất ngờ với kết quả cuối kỳ
- Cảm thấy không công bằng giữa các bộ phận
- Đánh giá xong không có hành động tiếp theo
- Chỉ tập trung sản lượng, bỏ qua chất lượng và an toàn
- Khó đánh giá công bằng giữa các ca, chuyền
- Tổ trưởng thiếu kỹ năng phản hồi
- Chỉ số điểm bán không đồng nhất
- Nhân viên nghỉ trước khi chu kỳ kết thúc
- Doanh nghiệp nhỏ chưa có hệ thống đánh giá
Bốn nhóm chỉ số theo góc nhìn quản trị.
- Doanh thu bình quân trên mỗi nhân viên
- Tỷ lệ thưởng theo hiệu suất trên quỹ lương
- Mức hài lòng của nhân viên về quy trình đánh giá
- Mức hài lòng của quản lý về công cụ hỗ trợ
- Tỷ lệ hoàn thành đánh giá đúng hạn
- Tỷ lệ mục tiêu được thiết lập đúng hạn
- Tỷ lệ check-in đã thực hiện so với kế hoạch
- Tỷ lệ nghỉ việc của nhân sự hiệu suất cao
- Chỉ số eNPS (mức sẵn lòng giới thiệu nơi làm việc)
- Tỷ lệ nhân viên có kế hoạch phát triển
Ai làm gì trong quản lý hiệu suất ở từng mô hình.
- Quản đốc: giao mục tiêu sản lượng và chất lượng
- Tổ trưởng: check-in và đánh giá hằng ngày, tuần
- HR: tổng hợp, calibration và thưởng
- HR trung tâm: khung chỉ số chuẩn
- Cửa hàng trưởng: đánh giá nhân viên điểm bán
- Quản lý vùng: so sánh và hiệu chỉnh giữa các điểm
- Trưởng bộ phận: đánh giá thái độ và chất lượng phục vụ
- HR: tổng hợp phản hồi khách hàng
- Quản lý: ghi nhận và thưởng nóng
- Điều phối: theo dõi tỷ lệ giao đúng hạn
- Quản lý vận hành: đánh giá tài xế, nhân viên kho
- HR: gắn kết quả với thưởng
- Chỉ huy trưởng: đánh giá theo tiến độ dự án
- Cán bộ an toàn: ghi nhận vi phạm và tuân thủ
- HR công ty: tổng hợp cuối dự án
- Chủ doanh nghiệp: đặt mục tiêu và trao đổi trực tiếp
- Nhân sự kiêm nhiệm: giữ biểu mẫu đơn giản
- Họp tổng kết hằng quý
- Trưởng phòng nhân sự: thiết kế hệ thống và calibration
- Chuyên viên: vận hành chu kỳ và hỗ trợ quản lý
- Quản lý trực tiếp: giao việc và phản hồi
Tick từng mục hoặc tải về file để dùng trong công việc.
- Mục tiêu gắn với chiến lược công ty
- Đạt chuẩn SMART
- Có chỉ số và nguồn dữ liệu đo
- Hai bên đã thống nhất và ký xác nhận
- Mục tiêu được lưu trong hồ sơ
- Có lịch check-in cố định
- Rà tiến độ theo mục tiêu
- Ghi nhận khó khăn và hỗ trợ cần thiết
- Thống nhất hành động tiếp theo
- Lưu nội dung trao đổi
- Nhân viên đã tự đánh giá
- Quản lý đánh giá có dẫn chứng
- Đã họp trao đổi trực tiếp
- Hoàn tất calibration
- Phản hồi kết quả cho nhân viên
- Vấn đề được nêu bằng dữ liệu cụ thể
- Có mục tiêu cải thiện và thời hạn
- Có hỗ trợ đào tạo hoặc kèm cặp
- Có lịch gặp theo dõi
- Kết luận cuối kỳ có biên bản
5 điều HR quan tâm nhất khi quản lý hiệu suất
Quản lý hiệu suất tốt bắt đầu từ mục tiêu rõ, chỉ số đo đúng và phản hồi đều đặn.