Quý 4 là thời điểm nhiều nhà máy phải đồng thời chạy đơn hàng cuối năm và chuẩn bị ngân sách cho năm sau. Nếu kế hoạch nhân sự 2027 chỉ được lập vào tuần cuối tháng 12 dựa trên “năm ngoái thế nào thì năm nay thế đó”, doanh nghiệp dễ thiếu người ở đúng xưởng cần tăng ca, dự toán quỹ lương bị lệch và không có kịch bản khi chi phí đầu vào thay đổi. Bài viết này gợi ý một lộ trình sáu bước để bắt đầu lập kế hoạch nhân sự và ngân sách 2027 cho doanh nghiệp sản xuất.
Kế hoạch nhân sự và ngân sách năm là gì?
Đó là bộ tài liệu trả lời bốn câu hỏi cho năm kế tiếp: cần bao nhiêu người ở mỗi vị trí và khi nào (dự báo nhu cầu), tốn bao nhiêu tiền cho lương, thưởng, phúc lợi, đào tạo, tuyển dụng (ngân sách), làm thế nào để giữ người và phát triển người (đào tạo, giữ chân) và điều gì có thể làm kế hoạch lệch đi (rủi ro, kịch bản). Khái niệm nền tảng có thể xem lại trong bài Hoạch Định Nguồn Nhân Lực Là Gì? Quy Trình Và Vai Trò Với Doanh Nghiệp; bài này tập trung vào việc bắt đầu lập kế hoạch cho một năm cụ thể là 2027.
Đầu vào cần biết trước khi lập kế hoạch 2027
Kế hoạch nhân sự không đứng riêng mà phải bám vào kế hoạch kinh doanh. Nếu chưa có kế hoạch sản lượng, đơn hàng dự kiến, kế hoạch máy móc, bộ phận nhân sự khó dự báo nhu cầu; xem thêm 5 Bước Lập Kế Hoạch Kinh Doanh Gắn Với Kế Hoạch Nhân Sự. Ngoài ra, có ba nhóm đầu vào thường cần thu thập:
- Dữ liệu năm 2026: quy mô và biến động nhân sự, tỷ lệ nghỉ việc, chi phí tăng ca, quỹ lương thực chi, chi phí đào tạo. Nếu chưa chuẩn hóa, hãy dùng các chỉ số trong Chỉ Số Đánh Giá Nguồn Nhân Lực làm khung.
- Kế hoạch sản xuất 2027: đơn hàng dự kiến, ca làm việc, máy mới hoặc mở rộng xưởng.
- Yếu tố chi phí và quy định: thay đổi mức lương tối thiểu, chính sách bảo hiểm, kỳ vọng thu nhập của thị trường lao động địa phương.
Lưu ý về lương tối thiểu vùng 2027 (đề xuất, chưa phải quy định chính thức)
Theo Báo Chính phủ (22/7/2026), Bộ Nội vụ đề xuất tăng lương tối thiểu vùng bình quân 7,8% từ ngày 01/01/2027, phù hợp với khuyến nghị của Hội đồng Tiền lương quốc gia. Mức đề xuất theo tháng là vùng I 5,7 triệu đồng, vùng II 5,08 triệu đồng, vùng III 4,45 triệu đồng, vùng IV 4,04 triệu đồng (mức hiện hành lần lượt 5,31; 4,73; 4,14; 3,7 triệu đồng). Báo Dân trí (17/9/2026) cho biết đây vẫn là dự thảo nghị định, Bộ Nội vụ đang chuẩn bị trình Chính phủ ban hành; đề xuất cũng nêu điều chỉnh địa bàn áp dụng ở một số địa phương. Vì chưa phải quy định chính thức, doanh nghiệp nên coi đây là một kịch bản để thử nghiệm trong dự toán, không nên dùng làm số cố định, và cần theo dõi nghị định được ban hành.
Một cách tiếp cận là chạy hai đến ba kịch bản quỹ lương: giữ nguyên, tăng theo đề xuất, và tăng cao hơn để phản ứng với thị trường. Kịch bản nào cũng cần xem lại thang bảng lương, chênh lệch giữa các bậc và các khoản gắn với mức lương tối thiểu trong quy chế của công ty.
Lộ trình 6 bước lập kế hoạch nhân sự 2027
- Rà soát năm 2026. Thu thập dữ liệu thực tế và ghi nhận bài học: xưởng nào thiếu người, khoản chi nào vượt dự toán, khóa đào tạo nào chưa hiệu quả.
- Dự báo nhu cầu nhân lực. Từ kế hoạch sản xuất, ước tính số người cần theo vị trí và theo quý, có tính đến tỷ lệ nghỉ việc dự kiến. Ví dụ minh họa (giả định): xưởng A dự kiến tăng sản lượng vào quý 2 và quý 3 nên cần thêm nhân sự thời vụ, trong khi xưởng B giữ ổn định.
- Dự toán quỹ lương và chi phí. Tính lương cơ bản, tăng ca, thưởng, phụ cấp và các khoản bảo hiểm theo từng kịch bản. Xem hướng dẫn tại Kế Hoạch Chi Phí Nhân Sự: Cách Lập Và Kiểm Soát.
- Kế hoạch đào tạo. Lập ma trận đào tạo theo vị trí, ưu tiên các khóa bắt buộc và khóa gắn với chỉ số vận hành. Tham khảo Kế Hoạch Đào Tạo Nhân Sự: Các Bước Xây Dựng Bài Bản.
- Kế hoạch tuyển dụng và giữ chân. Xác định vị trí khó tuyển, kênh tuyển, chính sách giữ người cho nhóm tay nghề cao; xem cách tính chỉ số trong Tỷ Lệ Giữ Chân Nhân Viên: Cách Tính Và Cải Thiện.
- Rủi ro và kịch bản dự phòng. Ghi rõ điều gì làm kế hoạch phải điều chỉnh (đơn hàng giảm, lương tối thiểu tăng, thiếu lao động mùa cao điểm) và ngưỡng để kích hoạt phương án dự phòng.
Khung thời gian từ tháng 10 đến tháng 12
| Thời điểm | Việc cần làm | Người liên quan |
|---|---|---|
| Tháng 10 | Thống nhất kế hoạch sản xuất sơ bộ, thu thập dữ liệu 2026 | Giám đốc nhà máy, HR, kế hoạch sản xuất |
| Đầu tháng 11 | Dự báo nhu cầu nhân lực, chạy kịch bản quỹ lương | HR, C&B, kế toán |
| Cuối tháng 11 | Hoàn thiện kế hoạch đào tạo, tuyển dụng, giữ chân | HR, quản đốc các xưởng |
| Đầu tháng 12 | Trình ban giám đốc, điều chỉnh theo phản hồi | HR, CEO/Giám đốc |
| Cuối tháng 12 | Chốt ngân sách, thông báo cho các bộ phận | Ban giám đốc, tài chính |
Compliance: liên quan đến tiêu chuẩn nào?
- SA8000: theo trang giới thiệu, tiêu chuẩn này yêu cầu trả lương không thấp hơn mức tối thiểu và bảng lương chi tiết, dễ hiểu; kịch bản quỹ lương cần bảo đảm điều này.
- ISO 45001: là tiêu chuẩn hệ thống quản lý an toàn và sức khỏe nghề nghiệp, có yêu cầu lãnh đạo bảo đảm nguồn lực; ngân sách đào tạo và an toàn nên được tách rõ trong kế hoạch.
Lưu ý: nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý; cần đối chiếu văn bản đang có hiệu lực.
Góc nhìn của Chủ doanh nghiệp/CEO
CEO cần biết tổng chi phí nhân sự 2027 sẽ là bao nhiêu, đóng góp gì cho sản lượng và có thể biến động ra sao. Họ cần vài kịch bản rõ ràng kèm giả định để quyết định về đầu tư và mức tăng lương.
Góc nhìn của Giám đốc nhà máy
Giám đốc nhà máy lo nhất là thiếu người đúng lúc cao điểm và chi phí tăng ca vượt dự toán. Họ cần kế hoạch nhân sự bám sát lịch sản xuất từng quý, có phương án tuyển thời vụ và điều chuyển giữa các xưởng.
Góc nhìn của Trưởng phòng Nhân sự/HR
HR phải cân bằng giữa việc giữ chi phí trong ngân sách và giữ người ở lại. Điều HR cần là dữ liệu năm 2026 đáng tin, sự hợp tác của các quản đốc khi dự báo nhu cầu và cơ chế trình ban giám đốc đúng thời hạn.
Góc nhìn của Chuyên viên C&B/Kế toán tiền lương
Bộ phận C&B chịu trách nhiệm tính toán quỹ lương theo kịch bản. Họ cần giả định thống nhất (tỷ lệ tăng lương, tăng ca, tuyển mới) và cập nhật kịp thời khi có nghị định mới về lương tối thiểu để tránh phải tính lại nhiều lần.
Câu hỏi thường gặp
Nên bắt đầu lập kế hoạch nhân sự 2027 từ khi nào?
Nên bắt đầu từ tháng 10 hoặc đầu tháng 11 để có thời gian thu thập dữ liệu, chạy kịch bản và trình ban giám đốc trước cuối năm.
Có nên đưa mức lương tối thiểu vùng 2027 đề xuất vào dự toán không?
Có thể đưa vào như một kịch bản, ghi rõ đây là đề xuất chưa chính thức. Khi nghị định được ban hành, cần cập nhật ngay dự toán.
Nhà máy nhỏ chưa có bộ phận kế hoạch thì lập thế nào?
Có thể bắt đầu bằng bảng tính đơn giản: số người theo vị trí, quỹ lương theo quý và ba kịch bản. Điều quan trọng là thống nhất giả định với quản lý sản xuất.
Kế hoạch nhân sự khác gì báo cáo nhân sự cuối năm?
Báo cáo cuối năm tổng kết những gì đã xảy ra trong năm hiện tại; kế hoạch nhân sự dự báo và dự toán cho năm sau. Dữ liệu từ báo cáo là đầu vào của kế hoạch.
Kết luận
Kế hoạch nhân sự và ngân sách 2027 nên bắt đầu từ dữ liệu 2026, kế hoạch sản xuất và các kịch bản về chi phí, thay vì sao chép năm trước. Khi cần thuyết phục ban giám đốc chi cho các chương trình như quản lý căng thẳng, một cách trực quan là quy đổi vấn đề thành số tiền. Công cụ Stress ROI Calculator dưới đây theo trang giới thiệu giúp HR quy đổi mức độ stress thành chi phí (nghỉ việc, vắng mặt, giảm năng suất, sai sót), so sánh kịch bản có đầu tư và không đầu tư; tệp mất khoảng 5-10 phút để điền. Quản trị nhân sự hiệu quả bắt đầu từ việc biến vấn đề thành con số và kế hoạch cụ thể.
Nguồn tham khảo: Báo Chính phủ, “Bộ Nội vụ đề xuất tăng lương tối thiểu vùng bình quân 7,8% từ ngày 1/1/2027” (22/7/2026); Báo Dân trí (17/9/2026) về dự thảo nghị định lương tối thiểu 2027 (đề xuất, chưa phải quy định chính thức).