Đánh giá, phân loại cán bộ, công chức, viên chức: vì sao cần cập nhật quy định mới nhất?
Công tác đánh giá, xếp loại chất lượng cán bộ, công chức, viên chức là hoạt động định kỳ bắt buộc tại mọi cơ quan, đơn vị thuộc khối nhà nước, làm căn cứ cho thi đua khen thưởng, quy hoạch, bổ nhiệm và xử lý kỷ luật. Tuy nhiên, khung pháp lý cho hoạt động này đã thay đổi liên tục trong 10 năm qua — nhiều cơ quan, đơn vị vẫn quen dùng các mẫu phiếu và tiêu chí cũ mà không biết văn bản gốc đã hết hiệu lực từ lâu. Bài viết này cập nhật đầy đủ căn cứ pháp lý hiện hành, tiêu chí, quy trình và thẩm quyền đánh giá theo quy định mới nhất.
Căn cứ pháp lý hiện hành
Trước đây, việc đánh giá và phân loại cán bộ, công chức, viên chức được thực hiện theo Nghị định 56/2015/NĐ-CP (hiệu lực từ 1/8/2015) và Nghị định 88/2017/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung (hiệu lực từ 15/9/2017). Hai văn bản này đã hết hiệu lực từ ngày 20/8/2020, khi Nghị định 90/2020/NĐ-CP về đánh giá, xếp loại chất lượng cán bộ, công chức, viên chức được ban hành và bãi bỏ toàn bộ Nghị định 56/2015 và 88/2017. Nghị định 90/2020 sau đó được sửa đổi, bổ sung một lần bởi Nghị định 48/2023/NĐ-CP (hiệu lực từ 15/9/2023).
Đến ngày 21/12/2025, Chính phủ tiếp tục ban hành Nghị định 335/2025/NĐ-CP quy định về đánh giá, xếp loại chất lượng đối với cơ quan hành chính nhà nước và công chức, có hiệu lực từ 1/1/2026 — đây là văn bản hiện hành, thay thế toàn bộ Nghị định 90/2020/NĐ-CP (đã được sửa đổi bởi Nghị định 48/2023/NĐ-CP). Nói cách khác, tính đến thời điểm hiện tại, Nghị định 56/2015 và 88/2017 đã hết hiệu lực từ lâu, và ngay cả Nghị định 90/2020 cũng không còn là căn cứ áp dụng — mọi cơ quan, đơn vị cần chuyển sang áp dụng Nghị định 335/2025/NĐ-CP. Nghị định này không áp dụng đối với việc đánh giá, xếp loại chất lượng cơ quan, tổ chức và công chức trong Quân đội nhân dân, Công an nhân dân và tổ chức cơ yếu — các lực lượng này thực hiện theo quy định riêng.
Tiêu chí đánh giá theo quy định mới
Theo Nghị định 335/2025/NĐ-CP, việc theo dõi, đánh giá công chức và cơ quan hành chính nhà nước căn cứ vào hai nhóm tiêu chí trên thang điểm 100:
- Tiêu chí chung (30 điểm): phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, ý thức tổ chức kỷ luật, tinh thần trách nhiệm, thái độ phục vụ nhân dân…
- Tiêu chí kết quả thực hiện nhiệm vụ (70 điểm): sản phẩm công việc cụ thể, tiến độ, chất lượng, hiệu quả thực thi công vụ so với chức trách được giao.
Điểm mới đáng chú ý so với các văn bản trước: việc đánh giá không còn chỉ thực hiện một lần vào cuối năm, mà được yêu cầu tiến hành xuyên suốt, liên tục, đa chiều theo tháng/quý, gắn với sản phẩm công việc cụ thể thay vì chỉ dựa trên nhận xét định tính cuối kỳ. Nguyên tắc đánh giá phải bảo đảm dân chủ, công khai, công bằng, minh bạch, khách quan, đúng thẩm quyền và trình tự, thủ tục.
Quy trình và thẩm quyền đánh giá
Quy trình đánh giá, xếp loại chất lượng công chức thông thường gồm các bước: (1) công chức tự đánh giá kết quả công tác theo chức trách, nhiệm vụ được giao và tự chấm điểm theo mẫu quy định; (2) tập thể cơ quan, đơn vị nơi công chức công tác tham gia góp ý, nhận xét; (3) người đứng đầu cơ quan, đơn vị quản lý trực tiếp xem xét, quyết định mức xếp loại chất lượng; (4) thông báo công khai kết quả đánh giá đến công chức được đánh giá.
Về thẩm quyền: người đứng đầu cơ quan, đơn vị chịu trách nhiệm đánh giá, xếp loại đối với công chức thuộc quyền quản lý trực tiếp và đối với cấp phó do mình bổ nhiệm; trường hợp cấp phó không do mình bổ nhiệm, người đứng đầu có trách nhiệm nhận xét bằng văn bản và đề nghị cấp có thẩm quyền cấp trên trực tiếp xem xét, quyết định. Kết quả đánh giá, xếp loại phải được lưu giữ trong hồ sơ cán bộ, công chức cả dưới hình thức điện tử và văn bản.
Những vấn đề, sai sót thường gặp
- Tiếp tục sử dụng mẫu phiếu đánh giá theo Nghị định 56/2015 hoặc Nghị định 90/2020 dù các văn bản này đã hết hiệu lực hoặc bị thay thế.
- Chỉ đánh giá một lần vào cuối năm theo thói quen cũ, không thực hiện theo dõi liên tục theo tháng/quý như yêu cầu của quy định hiện hành.
- Chấm điểm tiêu chí chung và tiêu chí kết quả công việc một cách hình thức, không gắn với sản phẩm công việc cụ thể, dễ dẫn đến đánh giá cào bằng.
- Không tuân thủ đúng thẩm quyền khi đánh giá cấp phó không do mình bổ nhiệm, bỏ qua bước xin ý kiến cấp trên trực tiếp.
- Lưu trữ kết quả đánh giá không đầy đủ, thiếu bản lưu bằng văn bản trong hồ sơ cán bộ, công chức.
Hai góc nhìn trong quá trình đánh giá
Với cán bộ, công chức được đánh giá: cần chủ động tự đánh giá trung thực dựa trên sản phẩm công việc cụ thể trong suốt năm công tác, không chỉ tổng hợp cảm tính vào cuối kỳ, đồng thời nắm rõ quyền được biết và phản hồi về kết quả đánh giá của mình.
Với người có thẩm quyền đánh giá: cần xây dựng hệ thống theo dõi công việc theo tháng/quý ngay từ đầu năm để có căn cứ khách quan khi tổng hợp điểm cuối kỳ, tránh tình trạng “nhớ gì chấm nấy” gây thiếu công bằng và dễ phát sinh khiếu nại. Nguyên tắc theo dõi liên tục, đa chiều này cũng tương đồng với cách các doanh nghiệp hiện đại triển khai đánh giá hiệu quả công việc theo quy trình chuẩn thay vì chỉ chấm điểm một lần cuối năm.
Câu hỏi thường gặp
1. Nghị định 56/2015/NĐ-CP và 88/2017/NĐ-CP hiện còn hiệu lực không?
Không. Cả hai văn bản đã hết hiệu lực từ 20/8/2020 khi Nghị định 90/2020/NĐ-CP có hiệu lực và bãi bỏ chúng.
2. Nghị định 90/2020/NĐ-CP có còn là căn cứ áp dụng hiện nay không?
Không. Từ 1/1/2026, Nghị định 335/2025/NĐ-CP có hiệu lực và thay thế Nghị định 90/2020/NĐ-CP (đã được sửa đổi bởi Nghị định 48/2023/NĐ-CP).
3. Thang điểm đánh giá công chức theo quy định mới gồm những phần nào?
Thang điểm 100, gồm 30 điểm tiêu chí chung (phẩm chất, đạo đức, ý thức kỷ luật…) và 70 điểm tiêu chí kết quả thực hiện nhiệm vụ.
4. Việc đánh giá có còn chỉ thực hiện vào cuối năm không?
Không. Quy định mới yêu cầu theo dõi, đánh giá xuyên suốt, liên tục theo tháng/quý gắn với sản phẩm công việc cụ thể, không chỉ tổng kết một lần cuối năm.
5. Lực lượng vũ trang có áp dụng Nghị định 335/2025/NĐ-CP không?
Không. Nghị định này không áp dụng đối với Quân đội nhân dân, Công an nhân dân và tổ chức cơ yếu — các lực lượng này có quy định đánh giá riêng.
Kết luận
Quy định về đánh giá, xếp loại chất lượng cán bộ, công chức đã trải qua ba lần thay đổi căn bản trong 10 năm (56/2015 → 90/2020 → 335/2025), với xu hướng chung là chuyển từ đánh giá định tính, một lần cuối năm sang đánh giá định lượng theo thang điểm, theo dõi liên tục và gắn với sản phẩm công việc cụ thể. Cơ quan, đơn vị cần cập nhật ngay quy trình, mẫu biểu và tiêu chí nội bộ theo Nghị định 335/2025/NĐ-CP để đảm bảo đúng quy định hiện hành, tránh áp dụng nhầm các văn bản đã hết hiệu lực.