Tại các doanh nghiệp Việt Nam thường có nhóm những nhân viên chủ chốt đã tạo nên công ty từ những ngày gian khó. Tuy nhiên, khi công ty phát triển lên thông thường nhóm người này lại là những tác nhân làm giảm hiệu quả làm việc nhóm trong công ty. Các nguyên nhân quan trọng sau đây giải thích hiện tượng này
01- Tâm lý biết tuốt: Các nhân viên này thường tự cho mình khả năng siêu phàm giải quyết mọi vấn đề phát sinh trong công ty thông qua kinh nghiệm và năng lực của họ. Họ thường tự thể hiện mình thông qua câu nói “tôi đã xây dựng từ con số 0 vì vậy tôi biết mọi việc”. Kinh doanh là thay đổi từ mọi khía cạnh. Tâm lý biết tuốt là trở ngại đầu tiên làm giảm hứng khởi làm việc nhóm từ các thành viên mới trong công ty
02- Tâm lý thỏa mãn: Các nhân viên chủ chốt thường có tâm lý thỏa mãn tự thưởng cho mình vì những ngày gian khó họ đã cống hiến hết mình. Điều này đúng nhưng nó giảm tính hiệu quả nhóm khi các nhân viên này không tự tạo thách thức để đẩy toàn nhóm làm việc tiến lên trước trước.
03- Tự tin quá vào khả năng: Các nhân viên này thường quá tự tin và không lắng nghe các ý kiến đóng góp từ các thành viên mới. Họ luôn luôn đánh giá các nhân viên mới không có năng lực và kinh nghiệm giải quyết công việc trong phòng ban. Thay vì ra quyết định có tham khảo ý kiến của mỗi cá nhân, ý kiến của nhân viên chủ chốt luôn luôn được áp đặt trong toàn phòng ban.
04- Kết bè phái trong công ty: Các nhân viên chủ chốt trong công ty có thời gian làm việc với nhau rất lâu và chinh chiến qua nhiều khó khăn. Trong con mắt tổng giám đốc, họ cũng là những thành viên được tin cậy hơn. Các lý do này dễ dàng tạo ra bè phái hay tư duy bầy đàn khi giải quyết các vấn đề mới. Các nhân viên mới mặc dù có những ý kiến tốt nhưng rất khó lòng vượt qua được nhóm công thần này.
05- Họ là Ram bô trong công ty: Các nhân viên chủ chốt thường đóng vai trò Ram bô khi một mình một súng xông vào giải quyết mọi vấn đề. Công ty là phim trường cho các “ Ram bô “ này biểu diễn các show solo một mình. Hiện tượng này sẽ tạo ra cảm giác chán nản và bị coi thường từ các nhân viên trong nhóm làm việc.
06- Thiếu kỹ năng quản lý và làm việc nhóm: Các nhân viên chủ chốt trong công ty thường khởi đầu từ những vị trí vận hành và thực thi. Điều đó cũng dễ hiểu khi khởi nghiệp, nhiệm vụ quan trọng nhất là tạo ra sản phẩm hoặc thực thi dịch vụ. Tuy nhiên khi công ty thành công, họ được chuyển tới các vị trí quản lý và làm việc với con người. Điều này dẫn tới sự chênh lệch giữa yêu cầu công việc và kỹ năng quản lý cần có.
07- Không cùng lớn với tốc độ của công ty: CEO của công ty rất muốn công ty phát triển nhanh tuy nhiên các nhân viên chủ yếu và cấp quản lý có đồng ý như vậy không lại là một câu hỏi khó. Có thể trong con mắt của CEO tăng trưởng 10 % là chậm nhưng đối với các nhân viên chủ chốt như vậy là quá nhanh. Điều này dẫn tới bản thân các nhân viên chủ chốt trong công ty sẽ tự động kiềm chế tốc độ phát triển của công ty vì họ cho rằng quá nhanh với năng lực, kinh nghiệm và khả năng của họ. Từ nhận thức này, các nhân viên chủ chốt không thấy áp lực cần phải phát triển nhóm để đáp ứng yêu cầu tăng trưởng của công ty.
08- Lo sợ cấp dưới tiếm quyền: Các cấp quản lý và nhân viên chủ chốt có tâm lý như trong mục 07 có đề cập. Khi không muốn lớn cùng công ty, họ sẽ rất lo sợ cấp dưới thay thế họ và thực hiện chính sách “ngu hóa nhân viên” khi không thực hiện đào tạo, phát triển và chuyển giao năng lực và kinh nghiệm cá nhân. Họ không muốn tạo ra những đối thủ cạnh tranh với chính chiếc ghế của họ trong các phòng ban.
09- Trục lợi cá nhân: Một nguyên nhân xấu nhất nhưng cũng thường xẩy ra tại các doanh nghiệp Việt Nam đó là các nhân viên chủ chốt tìm cách trục lợi cá nhân từ các hoạt động kinh doanh và vận hành trong phòng ban. Một khi điều này xẩy ra, các nhân viên không đồng ý sẽ bị cô lập hoặc bị đẩy ra khỏi phòng ban bất chấp họ tốt tới mức độ nào đi nữa.
Thực tế cho thấy, các cấp lãnh đạo cao nhất trong công ty luôn luôn mong muốn nhóm hiệu quả phát triển tối đa. Tuy nhiên họ cần phải đánh giá nghiêm túc các nhân viên chủ chốt trong công ty có các biểu hiện và hiện tượng như trên không. Nếu 60 % nhân viên chủ chốt trong công ty có 1 hoặc 2 dấu hiệu như trên, nhóm làm việc hiệu quả chỉ là Nice Dream – giấc mơ đẹp nhưng không có thực trong công ty.
Vũ Tuấn Anh
Giám Đốc Viện Quản Lý Việt Nam