Sáu khái niệm giúp quản lý lao động công trường: hợp đồng theo việc, nhà thầu phụ, an toàn và hồ sơ chứng chỉ. Bấm vào từng ô để lật và xem giải thích.
Ba việc cần rõ ràng trước khi lao động vào công trường.
Lao động cho một công trình có thời hạn dưới 12 tháng.
Là gì
Điều 20 Bộ luật Lao động 2019 quy định hợp đồng theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng. Loại hợp đồng này phù hợp với công việc gắn với một công trình hoặc đợt thi công cụ thể.
Cách làm
- Ghi rõ tên công trình và phạm vi công việc trong hợp đồng.
- Ghi ngày kết thúc dự kiến và điều kiện chấm dứt khi công việc hoàn thành.
- Không dùng liên tiếp hợp đồng ngắn cho cùng một công việc ổn định.
Lưu ý
Ký nối tiếp nhiều hợp đồng ngắn cho công việc lâu dài có thể bị coi là không đúng. Đối chiếu Điều 20 và văn bản hiện hành.
Cần rõ ai là người sử dụng lao động và ai chịu trách nhiệm an toàn.
Là gì
Trên công trường thường có nhiều đơn vị cùng làm việc: chủ đầu tư, tổng thầu và các nhà thầu phụ. Việc xác định rõ bên sử dụng lao động và bên chịu trách nhiệm về an toàn, lương là nền tảng để tránh tranh chấp.
Cách làm
- Liệt kê từng nhà thầu và số lao động họ đưa vào công trường.
- Yêu cầu nhà thầu cam kết về hợp đồng, lương và bảo hiểm bằng văn bản.
- Kiểm tra định kỳ hồ sơ của lao động thuê lại.
Lưu ý
Các nghĩa vụ cụ thể của bên thuê và bên cho thuê lao động cần đối chiếu quy định pháp luật hiện hành.
Điều chuyển người giữa các công trình theo tiến độ, không cố định một nơi.
Là gì
Nhân sự theo dự án (project-based staffing) là mô hình bố trí người theo từng giai đoạn của công trình. Khi dự án kết thúc, người lao động có thể chuyển sang công trình khác hoặc kết thúc hợp đồng theo quy định.
Cách làm
- Lập kế hoạch nhân sự theo từng giai đoạn của công trình.
- Thông báo sớm cho người lao động về việc điều chuyển.
- Ghi rõ thời điểm kết thúc công việc tại từng công trình.
Lưu ý
Điều chuyển đột ngột làm người lao động mất lương và tin tưởng. Cần thông báo đủ sớm và rõ ràng.
Ba việc giữ người làm đúng điều kiện và lương đúng nơi làm.
Huấn luyện và trang bị bảo hộ là điều kiện trước khi vào làm việc.
Là gì
Công trường là môi trường có nhiều rủi ro như làm trên cao, máy móc và điện. Luật An toàn, vệ sinh lao động yêu cầu huấn luyện an toàn trước khi người lao động bắt đầu công việc.
Cách làm
- Huấn luyện an toàn theo từng hạng mục công việc.
- Cấp và kiểm tra trang bị bảo hộ, ghi nhận bằng biên bản.
- Có người phụ trách an toàn đi kiểm tra hằng ngày.
Lưu ý
Bài này chỉ tóm tắt nguyên tắc. Các yêu cầu chi tiết cần đối chiếu văn bản hiện hành.
Lưu bản gốc hoặc bản sao chứng chỉ và theo dõi ngày hết hạn.
Là gì
Nhiều vị trí trong xây dựng yêu cầu chứng chỉ như hàn, vận hành máy, điện. Hồ sơ chứng chỉ cần được lưu và theo dõi hạn để không để người không đủ điều kiện làm việc.
Cách làm
- Lưu bản sao chứng chỉ vào hồ sơ từng người.
- Lập danh sách ngày hết hạn và nhắc trước 60 ngày.
- Không cho người hết hạn chứng chỉ làm việc yêu cầu chứng chỉ đó.
Lưu ý
Chứng chỉ giả là rủi ro lớn. Hãy xác minh với đơn vị cấp khi tuyển.
Ghi công theo ca và theo công trình để tính lương đúng nơi làm việc.
Là gì
Người lao động có thể làm nhiều công trình trong tháng. Chấm công theo công trình giúp tính đúng lương và chi phí cho từng dự án, đồng thời là căn cứ khi có tranh chấp.
Cách làm
- Gắn mỗi ca làm việc với mã công trình.
- Đối chiếu bảng chấm công của công trình với bảng lương hằng tháng.
- Ký xác nhận bảng công cuối tháng với đội trưởng.
Lưu ý
Chấm công theo ước lượng dễ sai khi người lao động đổi công trình giữa tháng.
Ba nhóm thuật ngữ nền tảng khi quản lý nhân sự ngành xây dựng.
- Công trường: nơi thi công, nhân sự thay đổi theo giai đoạn dự án.
- Chỉ huy trưởng: người chịu trách nhiệm tiến độ, chất lượng, an toàn tại công trường.
- Tổ đội / đội thi công: nhóm công nhân do tổ trưởng hoặc đội trưởng dẫn dắt.
- Nhà thầu phụ: đơn vị thực hiện một hạng mục theo hợp đồng.
- Tiến độ và nghiệm thu: mốc hoàn thành và xác nhận khối lượng.
- Lao động thời vụ theo công trình: hợp đồng có thời hạn gắn với dự án.
- Hợp đồng khoán: trả theo khối lượng hoàn thành.
- Bảo hiểm tai nạn lao động: bảo vệ khi xảy ra tai nạn nghề.
- Thẻ an toàn, chứng chỉ nghề: điều kiện để làm việc ở vị trí rủi ro cao.
- Bảng chấm công công trường: ghi ngày công theo tổ đội.
- PPE: phương tiện bảo vệ cá nhân như mũ, giày, dây an toàn.
- Huấn luyện an toàn: đào tạo bắt buộc trước khi vào công trường.
- Tỷ lệ tai nạn (LTIR): số vụ có mất ngày công trên số giờ làm.
- Chi phí nhân công trực tiếp: phần lương công nhân tính vào giá thành.
- Năng suất lao động: khối lượng hoàn thành trên mỗi công.
Sáu quy trình cốt lõi, mỗi quy trình có mục đích và các bước thực hiện.
Để làm gì: có đủ người đúng nghề vào đúng thời điểm thi công, không để chậm tiến độ.
Các bước thực hiện
- Bước 1 - Lập biểu đồ nhân lực. Tính số người theo nghề và theo giai đoạn thi công.
- Bước 2 - Xác định nguồn. Điều động nội bộ, thuê tổ đội, nhà thầu phụ hoặc tuyển mới.
- Bước 3 - Kiểm tra năng lực. Xem chứng chỉ nghề, kinh nghiệm, sức khỏe.
- Bước 4 - Ký hợp đồng. Chọn loại hợp đồng phù hợp thời hạn dự án.
- Bước 5 - Huy động vào công trường. Lập danh sách, thẻ ra vào, bố trí tổ đội.
- Bước 6 - Rà soát hằng tuần. Điều chỉnh theo tiến độ thực tế.
Để làm gì: kiểm soát chất lượng, tuân thủ pháp luật lao động và an toàn của lực lượng không thuộc biên chế.
Các bước thực hiện
- Bước 1 - Đánh giá nhà thầu. Xem năng lực, hồ sơ pháp lý, lịch sử an toàn.
- Bước 2 - Ký hợp đồng. Ghi rõ khối lượng, đơn giá, an toàn và bảo hiểm.
- Bước 3 - Thu hồ sơ người lao động. Danh sách, chứng chỉ, bảo hiểm.
- Bước 4 - Huấn luyện đầu vào. Phổ biến nội quy và an toàn công trường.
- Bước 5 - Giám sát hằng ngày. Điểm danh, kiểm tra PPE, ghi nhận vi phạm.
- Bước 6 - Nghiệm thu và thanh toán. Đối chiếu khối lượng và ngày công trước khi thanh toán.
Để làm gì: giảm tai nạn và đáp ứng yêu cầu pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động.
Các bước thực hiện
- Bước 1 - Xác định nhóm đối tượng. Công nhân, kỹ sư, khách, nhà thầu.
- Bước 2 - Huấn luyện đầu vào. Nội quy, nguy cơ, thoát hiểm, sử dụng PPE.
- Bước 3 - Kiểm tra sau huấn luyện. Làm bài kiểm tra ngắn, ghi biên bản.
- Bước 4 - Cấp thẻ và kiểm tra PPE. Chỉ cho vào khi đủ trang bị.
- Bước 5 - Họp an toàn đầu ca. Nhắc rủi ro công việc trong ngày.
- Bước 6 - Huấn luyện lại định kỳ. Cập nhật khi đổi hạng mục hoặc có sự cố.
Để làm gì: trả đúng công cho công nhân tại nhiều công trường, hạn chế tranh chấp.
Các bước thực hiện
- Bước 1 - Điểm danh hằng ngày. Tổ trưởng ghi, chỉ huy trưởng xác nhận.
- Bước 2 - Tổng hợp công. Gộp theo tổ đội và theo công trường cuối kỳ.
- Bước 3 - Đối chiếu khối lượng. Với lương khoán, so khối lượng nghiệm thu.
- Bước 4 - Tính lương và phụ cấp. Phụ cấp độc hại, làm xa, tăng ca.
- Bước 5 - Công bố cho tổ đội. Người lao động xem và phản hồi.
- Bước 6 - Chi trả và lưu chứng từ. Ưu tiên chuyển khoản, có ký nhận.
Để làm gì: cứu chữa kịp thời, tuân thủ nghĩa vụ báo cáo và ngăn sự cố lặp lại.
Các bước thực hiện
- Bước 1 - Sơ cứu và cấp cứu. Đưa người bị nạn đến cơ sở y tế ngay.
- Bước 2 - Bảo vệ hiện trường. Dừng hạng mục, chụp ảnh, ghi nhận nhân chứng.
- Bước 3 - Báo cáo theo quy định. Thông báo nội bộ và cơ quan có thẩm quyền khi cần.
- Bước 4 - Điều tra nguyên nhân. Tìm nguyên nhân gốc, không quy lỗi cá nhân.
- Bước 5 - Giải quyết chế độ. Chi phí y tế, bảo hiểm, trợ cấp theo luật.
- Bước 6 - Hành động khắc phục. Cập nhật quy trình, huấn luyện lại.
Để làm gì: kết thúc hợp đồng đúng luật và điều chuyển người giỏi sang dự án tiếp theo.
Các bước thực hiện
- Bước 1 - Lập kế hoạch giải phóng. Theo tiến độ thi công còn lại.
- Bước 2 - Đánh giá người lao động. Ghi nhận tay nghề, thái độ, an toàn.
- Bước 3 - Điều chuyển. Ưu tiên người tốt sang dự án mới.
- Bước 4 - Chấm dứt hợp đồng. Thông báo, bàn giao, trả thẻ và PPE.
- Bước 5 - Quyết toán. Lương, phép, khoản khấu trừ, bảo hiểm.
- Bước 6 - Lưu hồ sơ dự án. Chấm công, huấn luyện, sự cố, thanh toán.
Vấn đề theo từng cấp: thực thi, quản lý, lãnh đạo, nhân viên và đặc thù ngành.
- Không đội mũ, không đeo dây an toàn, bỏ qua họp đầu ca.
- Điểm danh sai, chấm công hộ, ghi công không chính xác.
- Làm sai biện pháp thi công khi chạy tiến độ.
- Công nhân vào ra công trường không được kiểm soát.
- Chỉ huy trưởng bận tiến độ nên bỏ qua hồ sơ nhân sự và an toàn.
- Chưa có người chuyên trách chấm công và lương.
- Điều tổ đội theo cảm tính, thiếu cân đối nguồn lực.
- Giám sát nhà thầu phụ lỏng lẻo.
- Dự án chồng chéo, không có kế hoạch nhân lực tổng thể.
- Ưu tiên giá thấp khi chọn nhà thầu, bỏ qua tuân thủ an toàn.
- Thiếu chính sách giữ thợ giỏi giữa các dự án.
- Chưa đo được chi phí nhân công theo dự án.
- Lương trả chậm, khoán không minh bạch.
- Làm xa nhà, điều kiện ăn ở chưa đảm bảo.
- Lo ngại an toàn và bảo hiểm không đầy đủ.
- Không có lộ trình nâng bậc thợ.
- Lao động thời vụ, biến động mạnh theo giai đoạn.
- Thiếu thợ tay nghề cao vào mùa cao điểm.
- Rủi ro tai nạn cao, nhất là làm việc trên cao.
- Thời tiết làm gián đoạn và thay đổi lịch công.
- Nhiều công trường cùng lúc, dữ liệu rải rác.
- Hồ sơ hợp đồng và bảo hiểm nhà thầu phụ thiếu sót.
- Công ty nhỏ không có bộ phận nhân sự riêng.
- Thanh toán chậm từ chủ đầu tư kéo theo lương chậm.
Bốn nhóm chỉ số: tài chính, khách hàng, quy trình, con người.
- Chi phí nhân công trên giá trị dự án
- Năng suất lao động (khối lượng trên công)
- Chi phí phát sinh do sửa lỗi, làm lại
- Điểm hài lòng của chủ đầu tư
- Tỷ lệ nghiệm thu đạt ngay lần đầu
- Số khiếu nại về chất lượng, an toàn
- Tỷ lệ huy động đúng tiến độ nhân lực
- Tỷ lệ công nhân có huấn luyện an toàn hợp lệ
- Tỷ lệ hồ sơ nhà thầu phụ đầy đủ
- Tỷ lệ lương trả đúng hạn
- Tỷ lệ tai nạn có mất ngày công (LTIR)
- Số vi phạm PPE trên mỗi 1.000 lượt kiểm tra
- Tỷ lệ quay lại làm việc ở dự án tiếp theo
- Tỷ lệ nghỉ việc của thợ chính
Ai làm gì trong từng mô hình, lật thẻ để xem.
- Giám đốc nhà máy: kế hoạch sản xuất, định biên, an toàn.
- Trưởng ca: phân công, chấm công, kiểm tra PPE.
- HR: tuyển công nhân, hợp đồng, bảo hiểm.
- HR trụ sở: chính sách chung, dữ liệu, tuân thủ.
- HR chi nhánh: hồ sơ, tuyển và chấm công địa phương.
- Ban an toàn: chuẩn huấn luyện toàn hệ thống.
- Quản lý kỹ thuật tòa nhà: đội bảo trì, thầu phụ.
- HR: nhân sự bảo trì, vệ sinh, an ninh.
- Trưởng bộ phận: lịch ca và chuẩn dịch vụ.
- Điều phối vận tải: lịch xe, tài xế, thiết bị nâng hạ.
- Quản lý kho vật tư: kho bãi, xuất nhập.
- HR: giấy phép lái xe, vận hành thiết bị.
- Giám đốc dự án: nguồn lực, tiến độ, chi phí nhân công.
- Chỉ huy trưởng: điều hành công trường và an toàn.
- Cán bộ an toàn, HR công trường: huấn luyện, chấm công, hồ sơ.
- Chủ thầu: kiêm tuyển thợ, thương lượng giá công.
- Đội trưởng: chấm công, phân việc, giám sát.
- Kế toán kiêm nhân sự: lương, bảo hiểm, hồ sơ.
- Trưởng nhân sự: biểu đồ nhân lực, chính sách.
- Cán bộ an toàn: huấn luyện, kiểm tra, báo cáo.
- Chuyên viên lương và hợp đồng: tính công nhiều công trường.
Tick từng mục và tải về file CSV để giao việc.
- Lập biểu đồ nhân lực theo giai đoạn
- Kiểm tra chứng chỉ nghề và sức khỏe
- Ký hợp đồng phù hợp thời hạn dự án
- Huấn luyện an toàn đầu vào
- Cấp thẻ và PPE
- Lập danh sách tổ đội và người phụ trách
- Hồ sơ pháp lý và năng lực
- Hợp đồng ghi rõ an toàn và bảo hiểm
- Danh sách người lao động và chứng chỉ
- Huấn luyện đầu vào hoàn tất
- Kiểm tra PPE hằng ngày
- Nghiệm thu và đối chiếu công trước khi thanh toán
- Biên bản huấn luyện an toàn
- Họp an toàn đầu ca
- Đủ PPE theo hạng mục
- Kiểm tra giàn giáo, điện, thiết bị
- Bảng cảnh báo và lối thoát hiểm
- Sổ ghi nhận sự cố và cận sự cố
- Điểm danh hằng ngày có xác nhận
- Tổng hợp công theo tổ đội
- Đối chiếu khối lượng nghiệm thu
- Tính phụ cấp độc hại, làm xa, tăng ca
- Công bố cho tổ đội
- Chuyển khoản và lưu chứng từ